15 sierpnia 1971 roku prezydent USA Richard Nixon wygłosił telewizyjne orędzie, które zmieniło świat finansów bardziej niż większość reform gospodarczych minionego wieku. Amerykański polityk ogłosił zawieszenie wymienialności dolara amerykańskiego na złoto. Rozwiązanie to miało być tymczasowe. Obowiązuje jednak do dziś.

Decyzja prezydenta Stanów Zjednoczonych zakończyła epokę walut, których wartość była bezpośrednio powiązana ze złotem. Nastał system, w którym pieniądz opiera się przede wszystkim na zaufaniu do gospodarki, banków centralnych i państw.

Po pięćdziesięciu pięciu latach warto zadać sobie pytanie, co właściwie przyniosła ta zmiana. Nie tylko z punktu widzenia gospodarki światowej, ale także dla inwestorów.

 

Kiedy pieniądz miał realne pokrycie

Przez większą część nowożytnej historii pieniądz był czymś więcej niż tylko środkiem wymiany. Stanowił zobowiązanie, na mocy którego można go było wymienić na określoną ilość złota.

 

 

Ostatnią wersją tej koncepcji okazał się system walutowy z Bretton Woods, utworzony po II wojnie światowej. Dolar amerykański był wymienialny na złoto po stałym kursie 35 USD za uncję trojańską, a pozostałe najważniejsze waluty były powiązane z dolarem. System ten przyniósł stabilność w handlu światowym, mniejsze wahania kursów walut oraz wysokie zaufanie do międzynarodowego systemu finansowego. Jednocześnie jednak znacząco ograniczał on możliwości państw w zakresie zwiększania ilości pieniądza w obiegu bez odpowiedniego zwiększenia rezerw złota.

To właśnie ta dyscyplina była największą zaletą złota, ale ostatecznie także jedną z głównych przyczyn jego upadku.

 

Dlaczego standard złota musiał upaść?

W latach 60. XX wieku Stany Zjednoczone zaczęły finansować wojnę w Wietnamie, rozbudowane programy społeczne oraz rozwój gospodarki kosztem rosnącego deficytu budżetowego. Do światowej gospodarki trafiało więcej dolarów, niż wynikało to z poziomu amerykańskich rezerw złota.

Gdy niektóre państwa zaczęły domagać się wymiany dolarów na fizyczne złoto, okazało się, że w dłuższej perspektywie tego systemu nie da się utrzymać.

Decyzja Nixona nie była zatem przyczyną problemu, lecz jego konsekwencją.

Od 1971 roku funkcjonujemy w świecie walut fiducjarnych – pieniądza, którego wartość nie ma pokrycia w metalach szlachetnych, ale opiera się na zaufaniu do polityki pieniężnej i siły gospodarczej poszczególnych państw.

System ten dał państwom większą swobodę w reagowaniu na kryzysy gospodarcze, a także stworzył warunki do szybszego wzrostu gospodarczego i rozwoju rynków finansowych. Usunął przy tym naturalne ograniczenie dla wzrostu podaży pieniądza i zadłużenia publicznego.

 

Czego dowiedzieliśmy się z ostatnich 55 lat?

Historii nie da się ocenić za pomocą jednego wskaźnika. Niektórych trendów nie sposób jednak przeoczyć.

Dług publiczny większości krajów rozwiniętych zanotował historycznie wysokie poziomy. Globalne zadłużenie sięgnęło poziomu 353 bilionów dolarów, co oznacza 305% światowego PKB. Sumy bilansowe banków centralnych po kryzysie finansowym z 2008vroku i pandemii COVID-19 są wielokrotnie wyższe niż kiedykolwiek wcześniej. Podaż pieniądza rosła w tempie, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu trudno byłoby sobie wyobrazić.

Jednocześnie wyraźnie zmieniła się cena złota. Do 1971 roku była ona ustalona na stałym poziomie 35 dolarów za uncję trojańską. Dziś jest wielokrotnie wyższa. Nie oznacza to jednak, że cena złota rosła nieprzerwanie. Złoto przechodziło przez kolejne długie okresy wzrostów i korekt, odzwierciedlające zmiany inflacji, polityki pieniężnej, konflikty geopolityczne oraz kryzysy gospodarcze.

 

Rozwój cen złota

 

 

Ludzie często pytają dziś, czy złoto jest drogie. Według mnie należałoby postawić inne pytanie.

„Czy złoto jest rzeczywiście obecnie drogie, czy to raczej papierowe waluty straciły przez ostatnie 55 lat część swojej siły nabywczej?”

Właśnie ta zmiana perspektywy stanowi, moim zdaniem, jeden z kluczowych wniosków w kontekście roku 1971.

 

Dlaczego złoto nadal pozostaje w nowoczesnych portfelach inwestycyjnych?

Złoto nie jest inwestycją regularnie generującą dochód, tak jak akcje czy obligacje. Pełni ono inną rolę. To aktywo, które nie stanowi zobowiązania żadnego rządu ani banku centralnego, a jego podaży nie można dowolnie zwiększać. Właśnie dlatego złoto jest często uznawane za środek przechowywania wartości.

Ten fakt potwierdzają również działania samych banków centralnych. W ostatnich latach to właśnie one należą do największych nabywców złota. W świecie narastających napięć geopolitycznych, wysokiego zadłużenia i niepewności dywersyfikują one swoje rezerwy, zwiększając udział aktywa, które nie stanowi zobowiązania żadnego państwa ani instytucji.

 

Ilość złota kupowanego przez banki centralne

 

 

Rosnące znaczenie złota nie przejawia się jednak wyłącznie w zakupach dokonywanych przez banki centralne. W niektórych amerykańskich stanach złoto i srebro ponownie zyskują status prawnego środka płatniczego. Pionierem w tym obszarze był Utah, który w 2011 r. przyjął przepisy zgodnie z którymi oba kruszce mogą być używane m.in. do regulowania zobowiązań, a w wielu przypadkach także podatków stanowych. W kolejnych latach podobne rozwiązania zaczęły stopniowo wprowadzać również inne stany, między innymi Arizona, Wyoming, Oklahoma i Teksas. To zjawisko nie oznacza bynajmniej powrotu do standardu złota ani zastąpienia dolara amerykańskiego. Wskazuje ono jednak, że nawet ponad pół wieku po zmianach w systemie walutowym metale szlachetne wciąż cieszą się zaufaniem części społeczeństwa i ustawodawców.

Skoro instytucje zarządzające dużymi rezerwami walutowymi nadal utrzymują złoto w swoich portfelach, warto zastanowić się również nad jego rolą w majątku prywatnego inwestora.

Złoto nie konkuruje z inwestycjami w akcje, nie służy też krótkoterminowej spekulacji. Tworzy ono jeden z filarów zdywersyfikowanego portfela, a jego głównym zadaniem jest ochrona siły nabywczej i wartości majątku w okresach zwiększonej niepewności.

 

Dlaczego regularne inwestowanie ma sens?

Nie każdy potrafi trafnie wybrać odpowiedni moment na zakup. Dlatego również w przypadku fizycznego złota coraz większą popularność zyskuje regularne inwestowanie. Podobnie jak przy funduszach inwestycyjnych czy ETF-ach także tutaj można rozłożyć zakupy w czasie, uśredniać cenę nabycia, i ograniczać wpływ emocji na decyzje inwestycyjne.

Dla większości gospodarstw domowych systematyczne inwestowanie jest też łatwiej dostępne finansowo niż jednorazowy zakup większej sztabki. Dodatkowo długoterminowe oszczędzanie w złocie inwestycyjnym stanowi naturalne uzupełnienie innych strategii nastawionych na budowanie i ochronę majątku.

 

Gdy tradycja spotyka się z nowoczesną technologią

W ostatnich latach sposób inwestowania w fizyczne złoto znacząco się zmienił. Wcześniejsze rozwiązania umożliwiały przede wszystkim zakup sztabek i monet oraz ich przechowywanie w sejfie. Dziś inwestorzy oczekują takiej samej wygody, jaką oferują nowoczesne usługi finansowe.

 

 

Właśnie w tym kierunku rozwija się oferta firmy IBIS InGold. System InGold PAY^® łączy regularne inwestycje w fizyczne złoto z nowoczesnymi technologiami. Dzięki temu klient nie tylko stopniowo buduje długoterminowe zabezpieczenie swojego majątku, ale także zyskuje możliwość aktywnego korzystania ze swojego złota. Wartość zgromadzoną w złocie może przy tym wykorzystywać elastycznie, zależnie od bieżących potrzeb – zarówno na nieprzewidziane wydatki, jak i do codziennych płatności.

Ponad pół wieku po odejściu od standardu złota kruszec ten odzyskuje jedną ze swoich dawnych funkcji, którą pełnił na przestrzeni wieków. Złoto nie musi służyć wyłącznie do ochrony siły nabywczej majątku, jako bezpieczna przystań i element stabilizujący portfel – wsparte nowymi rozwiązaniami może również pełnić funkcję środka płatniczego.

Właśnie takie innowacje wyznaczają kolejny etap rozwoju inwestowania w metale szlachetne. Przyszłość to nie tylko gromadzenie wartościowych aktywów, ale też swobodne i bezpieczne korzystanie z nich w codziennym życiu.

 

Rocznica odejścia od standardu złota przypomina o ważnej historycznej decyzji. Jest to jednocześnie okazja, by uświadomić sobie, jak bardzo w ciągu ostatnich 55 lat zmienił się świat pieniądza. Zmieniły się systemy walutowe, narzędzia banków centralnych i technologie kształtujące świat współczesnych finansów.

Pomimo tych okoliczności złoto zachowało swoją wyjątkową pozycję. Od tysięcy lat złoto pozostaje aktywem niezwiązanym ze zobowiązaniami państw, a jego wartość nie zależy od decyzji politycznych. Nic więc dziwnego, że banki centralne na całym świecie nadal zwiększają swoje rezerwy złota, a w niektórych amerykańskich stanach złoto i srebro ponownie zyskały status prawnego środka płatniczego. Zjawisko to nie oznacza powrotu do standardu złota. Pokazuje ono jednak, że ten metal szlachetny wciąż potrafi odnaleźć swoje miejsce w zmieniającym się świecie finansów – także w erze walut cyfrowych, płatności natychmiastowych i nowoczesnych technologii.

I być może to jest właśnie najważniejsze przesłanie roku 1971. Po 55 latach funkcjonowania systemu walut fiducjarnych widać, że złoto nie straciło na znaczeniu – przeciwnie, jego rola znów rośnie.